|
Hainbat herritan
harrizko hilarriak onik mantendu dira, baina guztietatik Sansomainekoak
dira interesgarrien, batik bat kopurua kontuan hartuta. José
de Cruchaga y Purroyk haren “La vida en el Valle de
Orba” doktorego tesian deskribapen interesgarria egiten
du.
“Vasconian”
ehorzketak disko formako hilarriak edukitzeagatik bereizi
dira. Ohitura honek XIX. mendearen erdialdetik aurrera behera
egin zuen, hilerriak herritik at eramatearekin batera hain
zuzen ere.
Garai batean egon
ziren hilarri asko desagertuz joan dira denboren poderioz.
Zenbait kasutan, Sansomaingo hilerrian esaterako, mantendu
dira eraikinetan bertan finkatu zirelako.
Antzina, hilarriak
sakabanatuta zeuden eta herritarrak Ostegun Santuan gurutzetakoa
egiten zuten. Hilarri hauetako batzuk herriko hilerriko hormen
gainean daude.
Cruchaga y Purroyren
arabera, hilarri hauetako batzuk beherakada garaikoak dira,
egungo gurutzetara pasatu gineneko garai hartakoak.
Zortzi hilarrietatik
bat da bereziki interesgarria: bertan dauden marrazkian kordoitxo
fin batean eginda baitaude. Hilarriaren aldeetako batean zortzi
lore-hosto dituen lore liraina dago marraztua. Sansoaingo
hilerri zaharrean (beheko Urraulen) sei lore-hosto dituen
antzeko lorea aurkitu zen.
Hilarriaren beste
aldean lauki baten barruan dagoen zortzi puntako izarra dago,
hori guztia kordoitxoz eginda.
Hau da gurutze
bat errepresentatzen ez duen taldeko hilarri bakarra, bitxia
benetan, herriak haren hildakoak gurutzearen itzalpean ehorzteko
ohitura baitzuen. Ustekizun bikoitza datorkigu burura/bururatzen
zaigu:
- Fedea errotu
baino lehengo hilarria dela suposatzea.
- Bertan kokatu eta kristautasunetik
kanpo zegoen talde txiki batena izatea, talde integratua eta
hilarrien ohiturari jarraitzen ziona.
Cruchaga bigarren
aukera honen alde dago.
Sansoaingo
hilerrian bada beste hilarri interesgarri bat ere. Haren aldeetako
bat da nabarmen, Eguzki lore bat baitago irudikatua bertan.
Tradizioak dio, eguzki lorea ate eta leihoetan jarriz arriskuak
aldenduko direla. Lorearen erdian Malta gurutzea zizelkatua
dago, ziur asko geroago, hilarria kristautzeko.
castellano
SARRERA
|
