|
|
Udalak
|
zazpi
udalek osatzen dute Orbaibarra:
Barasoain, Garinoain, Leotz (kontzejua), Oloritz (kontzejua),
Orisoain, Puiu eta Untzue.
Leotzeko
Udala: Amatriain,
Amunarrizketa,
Artariain,
Benegorri,
Bezkitz,
Iratxeta,
Hiriberri,
Leotz, Makirriain,
Oleta,
Sansoain,
Sansomain,
Uzkita.
Oloritzeko
udala: Bariain, Etxague, Mendibil, Oloritz, Orizin,
Soltxaga eta Eristain eta Lepuzain baserriak.
Gainazala:
210 km2
Biztanleak:
1.800.
Dentsitatea:
8,5 biz/km2ko.
Obaibarra
administratiboki bateratua egon zen XIX. mendea arte.
Bailarak ekialdean muga egiten duten mendien izena hartu
du. Usteak uste, egiazta dezakegu musulmanek ez zutela
bailara hartu Iruñeko sakana aldeko inbasiotan.
1431 aurretik ibarra lau barrutitan
banatua zegoen: Barasoain (Barasoain eta Garinoain),
Basondoa (Untzue, Etxague, Barain, Orizin, Oloritz,
Soltxaga, Eristain eta Mendibil) Leotz (Leotz, Uzkita,
hiriberri, Oleta, Artariain, Iratxeta, Amunarrizketa,
Orisoain y Sansomain) eta Puiu (Amatriain, Makirriain,
Bezkitz, Benegorri, Sansoain eta Puiu).
Bailara merio bat buru zuen batzordeak kudeatzen zuen.
Juan II.aren aginduz, merioa bertako norbait behar zuen
izan. Batzarrak Katalaingo baselizan egiten ziren.
XVI. mendearen lehenengo partean bailarak hazkunde handia
bizi izan zuen. Erdi Aro osoan eskualdeak XVI gaur egundaino
emigratzaileen harrobi izan da.
|
|
|
| Garinoain |
|
Biztanleak: 358 (2000.
urtean)
Gainazala: 10,1 Km2
mugak:
E.-Artaxona
I.-Barasoain
M. - Oríioain
HE - Sansomain (Leotz)
SM - Puiu
Altitudea: 532 m.
Alkatea: Javier Inchusta Laza
Idazkaria: Sonia Mateo Ortega
herria jendeztatua dago historiaurretik eta, batez ere
erromatarren garaitik.
Hman, Orisoainetik Tafallarako bidean, Gandirian hustua
dugu.
Esate baterako, Katalain eta Santa Cecilia Santutegietan
aurkitutako hainbat aztarnek erromatar garaiaren lekuko
izan dela erakusten dute.
XV mendearen erdialdean gaztelu bat egon zen herrian
bai eta egun dorrea mantentzen duen Beltran Esparzaren
jauregia, 1559. urtekoa.
Erdi Arotik, Katalaingo Santutegia lau barrutietako
diputatuen eta Orbaibarreko kontzejuen ordezkarien arteko
batzar tokia zen. Santutegia 1207 urteaz geroztik Orreagako
udalarena izan zen.
GARINOAINGO UDALA
HELBIDEA: General z/g
TELEFONOA: 948 720 329
FAXA: 948 752 076
E-MAILA: garinoa@teleline.es
ELBARRIENTZAKO EGOKITUA: bai.
|
 |
|
|
| Leotz |
| Biztaleak:
280 (2000. urtea)
Gainazala:98,1 Km2
Mugak:
I – Ibargoitiko ibar eta udala.
IM - Ezprogi, Garinoain y Oloritz
E. - Eslaba
HE - Lerga
H - San Martín Unx
HM - Tafalla, Puiu
M - Orisoain
Alkatea: Endika Zabalza Murillo
Idazkaria: José Román
Gómez
Honako herriek osatutako udala dugu: Amatriain, Amunarrizketa,
Artariain, Benegorri, Bezkitz, Iratxeta, Hiriberri,
Leotz, Makirriain, Oleta, Sansoain, Sansomain, Uzkita.
udalerri honetan burdin eta brontze aroko aztarnak aurkitu
dira.
Erdi aroan geroxeago jendez hustuko ziren hainbat leku
egon ziren. Urteak aurrera joan ahala herria hustuz
joan da. Garai bateko despoblazioa errekurtso faltan
zetzan.
LEOTZEKO UDALA
HELBIDEA:
San Esteban 26 Etxabea
31395 Iratxeta
TELEFONOA: 948 75 20 05
FAXA: 948 75 20 53
E-MAILA: leoz@animsa.es
HARRERA ORDUAK: Astelehenetik ostiralera goizeko 9etatik
eguerdiko 2ak arte.
ELBARRIENTZAKO EGOKITUA: ez
|
|
|
|
| Orisoain |
|
Biztanleak: 102 (2000. urtean)
Gainazala: 7,1 Km2
Mugak:
IM - Oloritz
IE., E eta H - Leotz
M - Garinoain
Altitudea: 581 m.
Alkatesa: Mª Victoria Labiano
Álvarez
Idazkaria: Sonia Mateo Ortega
Murugainen, errepidearen iparraldean, Lepuzaingo mugatik
gertu, defentsarako herrixka dago non Burdin Aroko keramikak
agertu oi dira.
San Pelayo Baseliza Orisoaineko, Amatriaineko eta Artariaineko
mugan dago. 1611. urtean hiru udalotako epaileak batu
ziren eta baselizaren burua zein izango zen adostu zuten.
San Pelayok Orbaibarraren bista paregabea eskaintzen
digu.
Herrian badago San Martinen eliza ere, haren kriptak
erromanikoak Orbaibarren utzitako harritxo bitxia dugu.
ORISOAINEKO UDALA
HELBIDEA:
C/ Mayor
31395 Orisoain
TELEFONOA: 948 75 20 12
FAXA: 948 72 05 00
E-MAILA: orisoain@animsa.es
HARRERA ORDUAK: asteazkenetan, goizeko 9etatik eguerdiko
12a arte.
ELBARRIENTZAKO EGOKITUA: ez
|
 |
|
|
| Puiu |
|
Biztanleak: 332 (2000. urtean)
Gainazala: 20,9 Km2
Mugak:
I - Garinoain
E - Leotz
H eta HM - Tafalla
M - Artaxona
Altitudea: 526 m.
Alkatesa: Nekane Salaberria Etxeberria
Antzaz, San Quiricoren ingurua norbaiten bizilekua izan
zen.
Pascual Madozek egiaztatzen du hainbat herrixka egon
zirela: ariamain (Sansoainen ondoan), Atarrabia ( Tafallatik
gertu) hustuta XV. mendearen amaierarako eta Oibar de
Yuso (Estefania erreginak eta bere semea Peñalengo
Sanchok 1055. urtean Leireko San Salvadorrei eman ziotena
lur eremu eta guzti “Sansoan”go mendian).
Herria hizkuntz muga izan da hainbat mendez. Euskal
toponimia agertzen baitu, tafallako toponimia erromantzearen
aurrean.
PUIUKO UDALA
HELBIDEA:
K/ La Plaza, 12
31394 Puiu
TELEFONOA/ FAXA: 948 72 10 22
E-MAILA: pueyo@animsa.es
HARRERA ORDUAK: astelehenetik ostiralera 10:30etatik
13:30ak arte.
ELBARRIENTZAKO EGOKITUA: Ez
|
 |
|
|
|
